28/01/2014

Apelidos


Máis do 95% da poboación galega é de orixes galegas, con apelidos galegos en moitos casos alterados.
É moi posible perder noticia da forma orixinaria dun apelido galego, por exemplo na nosa aldea, hai familias apelidadas Dorado, que son coñecidas polos seus veciños como "os de Dourado", pero o deterioro de documentos antigos onde está escrito o apelido na forma lexítima galega "Dourado" e a morte paulatina dos veciños de máis idade, pode facer desaparecer o apelido tradicional galego.
Podemos corrixir os nosos apelidos deturpados para transmitilos ás xeracións futuras na forma orixinal galega.
A lexislación actual permítenos agora recuperar as formas auténticas e autóctonas dos nosos apelidos e dos nosos nomes de pía.
Mais información en:
https://www.usc.es/gl/servizos/snl/dinamizacion/galeguiza2.html
Desde o século XV moitos apelidos galegos foron castelanizados á forza pola ansia uniformizadora do reino de Castela cando acabou co poder político e administrativo do Reino de Galiza.  
A igrexa galega foi substituída nos máis altos cargos por xente castelá-falante e pasa a depender das congregacións de Castela e Valladolid, que non teñen en conta a lingua maioritaria dos fregueses. 
Nos rexistros parroquiais castelanizan os apelidos e os nomes. Ata o século XV a documentación feita por escribáns (testamentos, foros, compa-vendas, etc.) é case exclusivamente en lingua galega. 
Pero a partir do século XVI debido a unha normativa dos reis de Castela, fan que a lingua notarial sexa exclusivamente a castelá. Por eso vemos nos documentos antigos nomes e apelidos galegos castelanizados.
Este afán desgaleguizador foi brutal a partir da instauración dos rexistros civís a comezos do século XIX.
A continuación mostramos unha relación dos apelidos que temos constancia que houbo ou hai en Millares nos últimos tempos:






ABELLEIRA, ABRAIRAS, ACAL, AENLLE, ÁLVAREZ, ANDIÓN, ARIAS, BARREIRO, BOLAÑO, BOUDÓN, BRAÑAS, CANDO, CARBALLEDO, CARBALLEIRA, CASTEDO, CASTRO, CEDRÓN, CHAÍN, CHANTRES, CORTÓN, COUSO, DÍAZ, DOURADO, EIROS, FERNÁNDEZ, FERREIRO, FORNEAS, FREIRE, FREIXE, GAIOSO, GALLEGO, GÓMEZ, GONZÁLEZ, GRAÑA, HORTA, IGREXAS, LAMELA, LAVANDEIRA, LENZA, LÓPEZ, LOURENZO, LÚA, MENÁN, MILLARES, MON,  MOSTEIRO, MOURISCO, MUIÑA, MURIAS, NEIRA, OUTEIRO, OXEA, PALMEIRO, PARDO, PENA, PENELAS, PEREIRA, PÉREZ, PIN, PIÑEIRO, PORTEIRO, PORTELA, PRADEDA, QUEIZÁN, QUINTAS, REGO, RIBEIRA, RICO, RIVEIRO, RODRÍGUEZ, SAL, SANCHEZ, SAN MIGUEL, SARCEDA, SEOANE, TEIXEIRO, TELLA, TELLADO, TORNEIRO, TRABADA, VAL, VALDEIGLESIA, VALDEIREXE, VALÍN, VALIÑO, VEIGA, VILAMIDE.

11/01/2014

Gando ovino



Hoxe case non hai ovellas en Millares pero tiveron moita importancia en tempos pasados incluso houbo tratantes. 
Nalgunhas aldeas hai explotacións que ó vender as vacas mercan algunha ovella como entretemento. 
A carne dos años é apreciada, e a la tivo grande valor. Polo mes de maio rapábanse os animais e da la facíanse medias, xerseis, mantas e outras prendas ou metíase de recheo nos xergóns e nas almofadas. 
Non se poden rapar moi cedo porque se viraba o tempo podían morrer axeadas no monte. Un dito di: anque teñas mil non rapes en abril, rapa en maio e terás bo rabaño. Isto loxicamente é moi variable e ás veces vai mellor tempo en abril que no maio.




Hoxe téñense na corte se vai mal tempo e pacen na aira ou nas cortiñas, pero antigamente ían ó monte. Aquendábanse cada dúas ovellas un día, e cando volvían á aldea xebrábanse. 
A maioría das veces levábanse para a serra da Bouza porque había máis campas, xa que hai máis fontes. A veces o lobo aparecía e mataba algunha. Na outra serra da parroquia tamén estaban cando se cavaba e había pallares.
A diferenza da vaca, a ovella non acouga na corte e cando o alimento era escaso a xente víase na obriga de sacalas aínda que houbese nevaradas. 
Outra diferenza coas vacas é que no verán mentres as vacas moscaban, as ovellas pola contra xuntábanse nunha moa e non querían andar.
Os carneiros poden ser agresivos coa xente. Os que non posúen cornos chámanse monos.



Refraneiro:
Ovellas tolas, detrás dunha van todas.
Ó que se fai ovella, cómeno os lobos.
A abella e a ovella en abril deixan a pelexa.
Á ovella mansa, moitos años a maman.
Ano de abellas, ano de ovellas.
Ben parva é a ovella que co lobo se confesa.
Ben vai a ovella coxa, coma o lobo non a colla.
Cando no ceo hai ovellas logo pingan as tellas.
Ovella de moitos, cómena os lobos.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...